ជម្ងឺទឹកនោមផ្អែម (Diabetes) និងជម្ងឺលើសឈាម (Hypertension) គឺជាកត្តាបណ្តាលឱ្យមានបញ្ហាសុខភាពដ៏សំខាន់ដែលអាចនាំឱ្យឈានដល់ការលាងឈាមបាន។ 1. ការខូចខាតតម្រងនោម (Kidney Damage)៖ - ជំងឺទឹកនោមផ្អែមអាចបណ្ដាលឱ្យមានការខូចខាតតម្រងនោមដោយសារតែការច្រើនស្ករនៅក្នុងឈាម ដែលប៉ះពាល់ដល់សរសៃឈាមតូចនៅតម្រងនោម។ - ជំងឺលើសសម្ពាធឈាមអាចធ្វើឱ្យមានការប៉ះពាល់លើសរសៃឈាមនៅតម្រងនោមនៅពេលសម្ពាធឈាមខ្ពស់ពេក ដែលបណ្ដាលឱ្យកើតជាជំងឺតម្រងនោមរ៉ាំរ៉ៃ។ 2. ការបាត់បង់មុខងារតម្រងនោម (Chronic Kidney Disease - CKD) - ការលាយបញ្ចូលគ្នារវាងជំងឺទឹកនោមផ្អែម និងលើសឈាមអាចធ្វើឱ្យមុខងារតម្រងនោមបាត់បង់ឆាប់ជាងធម្មតា។ - អ្នកជំងឺតម្រងនោមដំណាក់កាលទី4 និងទី5 នឹងត្រូវការតាមដានយ៉ាងម៉ដ្ឋចត់ និងត្រូវការពេលយូ ពេលខ្លះត្រូវលាងឈាមដើម្បីជួយដោះស្រាយមុខងារតម្រងនោម។ ការណែនាំ៖ - ការពារ និងការតាមដាន: ត្រូវត្រួតពិនិត្យជំងឺទឹកនោមផ្អែម និងលើសឈាមដោយការប្រើថ្នាំ និងបរិភោគអាហារដែលមានសុខភាព។ - ពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យជំនាញឯកទេសតម្រងនោមដើម្បីបានការព្យាបាលត្រឹមត្រូវមុនពេលមានការខូចខាត។ អត្ថបទដោយ៖ វេជ្ជសាស្រ្ត កម្ពុជា